10 Jubileusz za nami!

11-12 wrzesnia 2009 r. we Władysławowie odbyła się 10 Jubileuszowa Ogólnopolska Konferencja Psychoonkologiczna, będąca zwieńczeniem 15-letniej aktywności w dziedzinie psychoonkologii w Polsce.

To znaczące osiągnięcie jest zasługą rosnącej z roku na rok grupy entuzjastów, którym przewodniczy i całym sercem służy, twórczyni Polskiej Psychoonkologii, Pani profesor Krystyna de Walden Gałuszko. Na naszym rodzimym gruncie tworzyła podstawy systemu opieki psychoonkologicznej dla chorych na raka, gdy w podobnym czasie w Nowym Jorku, w Memorial Sloan-Kettering Cancer Center, prekursorką psychoonkologii była, również lekarz psychiatra, prof. Jimmie Holland.  Obie Panie, każda w swoim kraju, założyły Towarzystwa Psychoonkologii. Teraz współpraca rozwija się pomyślnie, ostatnio z inicjatywy zarządu IPOS powstała Federacja Międzynarodowych Towarzystw Psychoonkologicznych Federation of the National Societies of Psycho-Oncology. Federacja ma na celu wspieranie i rozwój psychoonkologii również w rozwijających się krajach Europy Wschodniej.

We Władysławowie w przeddzień konferencji odbyła się sesja warsztatowa. Szczególnie dużym zainteresowaniem, wyrażonym zarówno w licznym jak i  aktywnym uczestnictwie, cieszyły się warsztaty dotyczące egzystencjalnego podejścia terapeutycznego i systemowej terapii rodzin. Warsztat z zakresu pomocy psychologicznej dla rodziny chorego onkologicznie przy nawrocie choroby nowotworowej prowadziła Bożena Winch, psycholog z długoletnim doświadczeniem. Uczyła jak zaczynając od stawiania pytań natury egzystencjalnej np. „Co to znaczy dla Pana, że ma Pan raka?” można pracować z samoniszczącymi mechanizmami obronnymi pacjenta, które prowadzą np. do zaniechania leczenia onkologicznego.

Podczas warsztatu z systemowej terapii rodzin w chorobie nowotworowej, okazało się, że zastosowanie techniki genogramu pozwala na odczytanie nieprawdopodobnie dużej i wartościowej  dla dynamiki procesu terapeutycznego wiedzy na temat pacjenta i jego systemu rodzinnego. Warsztaty prowadzone przez Martę Porębiak i Annę Błogosz  były również okazją do praktycznego ćwiczenia techniki genogramu.

        

Konferencja  rozpoczęła się od przywitania gości z Białorusi, Węgier a także z USA,  w osobie  przewodniczącego Międzynarodowego Towarzystwa Psychoonkologicznego, IPOS -International Psycho-oncology Society - prof. Williama Breitbarta,  twórcy Meaning-Centered Group Psychotherapy in Adwanced Cancer - psychoterapii  grupowej  w zaawansowanym raku,  w oparciu o sens życia i logoterapię Viktora Frankla (8 sesji) Jakże szkoda, że we Władysławowie nie mieliśmy okazji uczestniczyć w warsztatach W. Breitbarta, które zwykle na kongresach IPOS gromadzą tłumy chętnych.

Szkoda też, że  dla osób, które nie znają języka angielskiego, akademicki wykład W. Breitbarta, jako, że nie tłumaczony na język polski, był niedostępny. Natomiast już osobista łatwość przekazu w wykonaniu  Katalin Muszbek,  sprawiła, że w wersji angielskiej prezentacja była zrozumiała i przystępna. K. Muszbek, Dyrektorka Fundacji Węgierskich Hospicjów, dzieliła się doświadczeniami  z zakresu tworzenia systemu wolontariatu w opiece paliatywnej. Przykłady osadzone w konkretnej rzeczywistości pacjentów onkologicznych na Węgrzech są na pewno doświadczeniami do zaadoptowania i wykorzystania w Polsce. Dodatkowym atutem K. Muszbek były bardzo przejrzyste prezentacje.

Nowością na konferencji była tematyka hematologiczna. Wnoszące wiele nowych treści i pokazujące inną perspektywę były wystąpienia prof. Wiesława Jędrzejczaka i prof. Andrzeja Helmana na temat problemów psychologicznych pacjentów z białaczką, z punktu widzenia hematologa,

Po zapytaniu niektórych uczestników o refleksje z konferencji można było usłyszeć, że bardzo uradowała sesja o wolontariacie, ponieważ pokazywała ile
pracy u podstaw jest wykonywanej dzięki dobrej woli i zaangażowaniu tak wielu osób.
W tej sesji bardzo podobały się prezentacje krakowskiego "UNICORN-u" i fundacji Uli Jaworskiej.

W ocenie wielu uczestników wartościowe i godne uwagi było wystąpienie prof.Gabrieli Chojnackiej-Szawłowskiej pt. Przewlekłe zmęczenie a depresja chorych na nowotwory złośliwe oraz dr Joanny Kozaka: Model psychologicznych uwarunkowań oceny jakości życia chorych na raka jajnika.
Prezentacje te przedstawiały dobrze przeprowadzone metodologicznie badania, interesujące wyniki, zaprezentowane były w sposób ciekawy i rzetelny.

Z tych samych powodów podobały się prezentacje pt. Opieka psychologiczna nad pacjentem hematologicznym w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości,  Marzeny Samardakiewicz, oraz prezentacja polskiej adaptacji skali Distress Thermometer pacjentów onkologicznych, J. Życińska, E. Wojtyna, A. Heyda, A. Syska-Bielak. Prezentowane badania potwierdzają obserwacje psychoonkologów z praktyki klinicznej na oddziałach onkologicznych w Polsce. Mówią o tym, że dystres a nawet wysoki dystres chorego rzadko jest rozpoznawany przez onkologów. Dotyczy to takich problemów emocjonalnych jak lęk, depresja, zamartwianie się czy innych np. biegunka, zaparcia lub problemy w pracy, w domu. I niestety oznacza to, że znaczna część pacjentów (69,5% badanych) nie jest objęta oddziaływaniami terapeutycznymi. Jednakże dobrze się dzieje, gdy publikowane są tego typu badania, łatwiej bowiem wprowadzać zmiany, gdy przedstawiane są dane oparte na faktach (evidence based medicine).

        

Wiele można by zmienić w zakresie psychoedukacji i zmiany percepcji społecznej dotyczącej pobytu w hospicjum. Znowu potwierdza się to co znamy z doświadczenia klinicznego a czego dowodzą badania w prezentowanej pracy pt. Hospicjum w wyobrażeniach pacjentów. Problemy adaptacyjne, Barbara Smolik, Elżbieta Pożarowska, Marta Czerwik- Kulpa. Mianowicie, że chorzy stosują zniekształcenia myślenia polegające na katastrofizacji, zasadzie „wszystko albo nic”, wyolbrzymianiu, uogólnianiu, negatywnemu przewidywaniu, etykietowaniu. Staje się tym bardziej jasne jak bardzo potrzebne jest chorym i ich rodzinom wsparcie i pomoc w łatwiejszej adaptacji w hospicjach, tak, aby mogli pełniej doświadczać komfortu nieocenionych wartości związanych z pobytem w hospicjum.  Tu przecież bardziej niż w szpitalu mogą liczyć na zrozumienie, pomoc i zaspokojenie potrzeb w paliatywnej fazie choroby.

Osoby pytane o refleksje z Władysławowa, wśród minusów, wymieniały fakt przedłużenia pierwszego dnia obrad o 1,5 godziny i związane z tym przesunięcie uroczystej kolacji. Choć niektórzy twierdzą, że…  to kwestia osobowościowa…

Nieliczne, wystąpienia, które mniej się podobały na tle pozostałych, uczestnicy uznali za nieprawidłowo zaplanowane, ponieważ zbyt wiele miejsca poświęcono w nich na tłumaczenie terminów podstawowych, doskonale znanych nie tylko klinicystom, ale i studentom psychologii zdrowia. Przez to takie wystąpienia nie wnosiły nowej wiedzy, a mogły wydać się mniej interesujące.

Z kolei dobrze w pamięci zaznaczyło się wystąpienie ks. Andrzeja Gretkowskiego na temat doświadczania lęku przez osoby chore i próba poszukiwania odpowiedzi na trudne pytania natury filozoficznej i duchowej pt. Najtrudniejsze doświadczenia w życiu człowieka. Podobały się również dwie inne prezentacje. Jedna uznana jako „ciekawostka z Lublina” Karoliny Reszke i Marzeny Samardakiewicz, będąca analizą blogów pisanych przez dzieci chore na raka. I druga „filcowa ciekawostka wielkopolska”, film zrealizowany w Pracowni Zajęć Terapeutycznych w Świętokrzyskim Centrum Onkologii prowadzonych przez Zofię Lenarcik, jako proces twórczy a proces zdrowienia i inspiracje psychoanalityczne zaprezentowane przez Jadwigę Koźmińską-Kiniorską.

10 Jubileusz za nami! A przed nami? Sporo pozytywistycznej pracy u podstaw, to niewątpliwie. Ale także jest możliwe, że czeka nas ogromne wyzwanie, jakim jest zorganizowanie w najbliższej przyszłości, może już na jesieni 2012 roku, IPOS World Congress of Psycho-Oncology w Polsce! Taka jest propozycja zarządu IPOS.


Z pozdrowieniami,

Justyna Pronobis

STRONA KONFERENCJI